İngilizce çalışmalarınızda yazma ve konuşma becerilerine her zaman en iyi yardımcı şey çok okumaktır.
En faydalı okuma şekli ise, bulunduğunuz seviyeye göre hazırlanmış olan okuma kitaplarıdır. Aldığınız her bir kitabı en az dört defa okuyun.
İlk okumada bilmediğiniz kelimelerin üstünde durmayın.
İkinci okumayı yaparken bilmediğiniz her kelimeyi değil, en önemli gördüklerinizin anlamlarını öğrenin.
Üçüncü okumada geri kalan bilmediğin kelimelerden en gereklilerini öğrenin.
Her okuma kitabındaki bütün kelimeleri öğrenmeye çalışmayın kendinizi bıktırırsınız. Zaten her gördüğünüz kelimenin anlamını öğrenmeye kalkmanız yanlıştır, faydası yoktur.
Dördüncü ve beşinci okumalarınızda anlatımlara dikkat edin. Öğrendiğiniz dilbilgisi kuralları cümlelerde nasıl kullanılmış bunlara dikkat edin.
Beş okumayı da bir hafta içinde bitirmeye çalışın.
Tavsiye ettiğim gibi okursanız, bir kitap okumanız 20 kitap okumaktan çok daha faydalı olacaktır.

Bir üst dereceye geçtiğinizde alt seviyelere ait okuma kitaplarını okumamalısınız. Siz İngilizcede hangi seviyede iseniz o seviyeye göre İngilizce doğanız olmalı. Bunun dışına çıkmanız size zarar verir. Hem boş yere vakit kaybı olur.

Her dersten sonra aynı gün yeni öğrendiğiniz kurallarla bir şeyler yazın. Eski öğrenmiş olduklarınızı yazınızın içinde zaten kullanırsınız.
İngilizceniz günlük yazacak kadar ilerleyince günlük tutun. Mesela simple past tense konusunu da öğrendikten sonra günlük tutabilirsiniz.

Yazma çalışmalarınızı ilk başladığınız günden itibaren hiç ihmal etmeden devam ettirmelisiniz. Bunu yapmanız sizin emeklerinizin boşa gitmemesi içindir.
Yazılı çalışmalarınız bilgisayarda veya benzeri klavyeli araçlarda olmamalı. Defteriniz olacak, kalem ile yazacaksınız.

Türkçe ile İngilizcede cümle yapısında ne gibi değişiklikler var, bunları düşünürsek şunu görüyoruz:
Cümlelerde özne hariç her şey tam tersine sıralanıyor.
Bu da bizim İngilizce öğrenmemizi biraz güçleştiriyor. İngilizce öğrenmekte olan Araplar için, Almanlar ve Fransızlar için böyle bir terslik yok.
Dünyada Batı dillerine ters yapısı olan tek dil Türkçe ve diğer Türk dilleri değil. Japonca da aynen öyledir. Zaten Japonca, Türkçe, Korece köken olarak aynı yerden geliyor.

Ne kadar çok okur ve yazarsanız bu sorunu da o denli kolayca çözümlersiniz. Beyniniz her bir beceri sayesinde bu tersliğe karşı gereken yapılımı oluşturacaktır. Onun için 4 beceriden hiçbirini ihmal etmeyin.

İngilizcede en önemli beceri konuşma becerisidir. Bunun yanı sıra dinleme, duyduğunu anlama becerisi büyük önem taşır. Bu ikisi bir bütün gibidir. İlk aşamalarda (özellikle ilk iki yılda) konuşma becerisi daha önde gelişirken sonraları geride kalır. Hiçbir zaman duyduğunu anlama becerisini geçemez. Anadilimizde de öyledir. Türkçeyi çok iyi ve zengin bir biçimde konuşan insanların ne dediklerini duyar ve net algılarız. Çoğu sözleri anlarız. Ayrıca söyledikleri kelimelerden bilmediklerimiz olsa bile o kelimeleri net algılarız. Ama biz Türkçemizi onlar kadar iyi kullanamayız.

İngilizce konuşma becerimizi geliştirmek için konuşmaya ihtiyacımız var. Taklit etmeye ihtiyacımız var. Ancak bu uygulamaları körü körüne yapmamalıyız.
Bir film seyredin. Bu film normal bir İngilizce film olduğu gibi İngilizce öğretme amacıyla yapılan basit konuşma biçimlerini içeren bir film de olabilir.
Onları şu şekilde taklit etmeliyiz:
Hangi olay karşısında hangi sözü söylüyor, bu kesin olarak iyi bilinmeli.
Sonra o olaya konsantre olmalı.
Konuşan kişinin ses biçimini, tonlamasını, yüz mimiklerini, beden ve el hareketlerini iyi gözlemleyerek aynen “hissederek” taklit etmeli. Bu şekilde taklit çalışmaları yapmalı.
Bu size hangi olay karşısında hangi duygulara ve hallere bürünerek konuşmanız gerektiğini öğretmekle kalmaz, daha önemlisi var: Öğrenmede ritüellerin olması öğrenilen konuların kesin kalıcı olmasını sağlar. Eğitimde ritüeller çok önemlidir.

Rol model bulmak:
İyi bir konuşmacı olmakta büyük hevesi olan kişiler filmlerde kendi sesi ile konuşan bir film oyuncusunun birçok filmlerinin CD veya DVD’lerini satın alıp tekrar tekrar dikkatle izlemeli, filmlerdeki her bir sözünü bütün beden hareketleriyle beraber taklit etmeli. Bu şekilde rol-model alınacak film oyuncusunun İngilizceyi güzel konuşuyor olması gerektiğini unutmayın. Tutup da pek önemi olmayan bir aksanla konuşan kişileri örnek almayın.
Bu çalışmaları konuşma becerimizi geliştirmek için yaparız ama duyduğunu anlama becerimizi de oldukça geliştirir.
DVD filan satın almak yerine İngiliz veya Amerikan televizyonlarındaki dizi filmlerden seçtiklerinizi kayıt edebilirsiniz.

Taklit çalışmalarının dışında en önemli, en faydalı çalışma, anadili İngilizce olan ve sizin dilinizi hiç bilmeyen insanlarla arkadaşlık etmek, sohbetlerde bulunmaktır. Bu sizin hem konuşma becerinizi hem duyduğunuzu anlama becerisini çok yapıcı bir şekilde geliştirir.

Yukardaki tavsiyelerim en doğal ve en yapıcı, en etkili metotlardır. Daha pek çok iyi metot vardır elbette. Ancak doğal metotların güzelliği iyi bilinmeli.

Dinleme, duyduğunu anlama becerisini geliştirmede etkisi büyük başka bir tavsiyem:
Kablolu TV abonesiyseniz BBC Prime televizyon kanalını kolayca bulursunuz. Digiturk’de de olması gerek.
BBC Prime televizyonundaki çoğu diziler ve bazı belgeseller teleteks sayesinde alt yazılı olabiliyor. Anladığım kadarıyla bunu işitme engelliler için yapmışlar. Çünkü kapı çalsa o bile yazılıyor.
Bunun için, bir dizi başladığında teleteks sayfasını açın. 888 yazıp bekleyin. Hiçbir şey yapmayın. Bir iki saniye içinde Filmde duyduğunuz bütün konuşmalar aynen ve anında İngilizce olarak altyazı şeklinde belirir. Görüntü normale döner, alt yazılar alt kısımda siyah zemin üzerinde beyaz olarak görünür.
Televizyonda duyup anlamakta güçlük çektiğiniz sözler devam ederken eşzamanlı olarak o sözler yine İngilizce olarak ekranda beliriyor. O zaman “bunu mu anlamamışım!” diye hayrette kalırsınız. Birkaç hafta devam edin. Günde 15 dakika bile ayırsanız zamanla büyük faydasını göreceksiniz. Daha sonra altyazılara bakmadan dahi anlayabilecek duruma gelebilirsiniz.

Ancak, o kadar şeyin üst üste gelmesi, bir de seçilen kitapların bazılarının sırf kendi yakınlarına destek amaçlı olarak seçilmiş olması.. Okulun eğitime saygı duymadığının önemli bir göstergesidir. Ne yazı ki böylesi özel okullar var.

Ama “olması gereken” eğitimi verenler şöyle yapıyor:
Önce bir hazırlık sınıfı var. Bir öğretim yılı (9 ay) boyunca birkaç dersin yanı sıra çok büyük ağırlıkla İngilizce öğretilir.
Hazırlık sınıfında amaç İngilizce en temel gramer bilgilerinin öğrenciye kazandırılmasıdır. Bunun yanı sıra öğrencide hatırı sayılır bir söz dağarcığı da geliştirilir. Dört beceri üstünde gerektiği gibi titiz davranılmaz. Çünkü 9 ayda bu mümkün olamaz. Bunun yerine çok sağlam temel bir altyapı, iskelet gibi öğrenciye kazandırılır. Bu ise daha çok teorik yöndedir.
Daha sonraki yıllarda ise, esas derslerin yanı sıra İngilizce dersleri mükemmel bir şekilde verilir. Böylece öğrenci liseyi bitirdiğinde ileri derece düzeyde İngilizceye sahip oluyor.
Eğitim için seçilen kitaplar ve bütün materyaller İngilizce öğretmede çok iyi başarı ve tecrübesi olan İngiliz ve Amerikan kurumlarınca hazırlanmıştır.

Bir dili sonradan öğrendiniz. Ana diliniz değil. İhmal ederseniz ihmalinizin derecesi nispetinde kayıplarınız olacaktır. İnsan başka bir ülkeye gidip ana dilini konuşacak imkân bulamazsa ana dilini dahi büyük çapta unutabilmektedir. Onun için İngilizceye hayatınızda yer vermek zorundasınız.

Önceki düzeylerde anlattıklarımda olduğu gibi bir yol izlediyseniz: Sıfırdan başlayarak 6. seviyeyi üçüncü yılın sonunda tamamladıysanız sağlıklı bir yol izlemişsinizdir. Eğer dört beceri çalışmalarınızı da sağlıklı yapmışsanız şu aşamada İngilizce konuşmanız sorunsuzdur.

Son seviye derslerini de bitirince hâlâ kendinizi yeterli hissetmiyor, konuşmalarda başarısız oluyorsanız en az bir ay İngilizceyle hiç ilgilenmeyip bir dinlenme sürecine girin. Sonra ana dili İngilizce olan kişilerle zaman geçirin, onlarla her konuda sohbet edin. Eğer buna imkânınız yoksa İngilizce filimler seyredin. Bir filmi birkaç defa seyrederek o filimde kendinize bir film kahramanın konuşmalarını rol model alın. Konuşmalarını aynen taklit edin. Taklidiniz o kişinin beden hareketlerini ve yüz mimiklerini de kapsasın. Bunun gibi çalışmaları sık sık yapın. Her bir filmde farklı bir kahramanı rol model alın. O filmi dört beş defa seyredin, seyrederken rol modelinizin konuşmalarını aynen taklit edin. Buna birkaç ay devam ettiğiniz takdirde konuşmanız şaşırtıcı bir şekilde gelişmiş olacaktır.

Upper Intermediate; hem intermediate seviyesinin tamamıyla pekiştirilmesine ve orta düzeyin daha üstünde bir yeterlilik kazandırmaya yönelik, hem de İngilizcede tam yeterlilik kazanmaya ön hazırlık mahiyetindedir. Bu seviyede anadili İngilizce olan insanların okudukları İngilizce kitap, dergi, gazete okumaya başlayıp bir daha asla bırakmamalı, kelime hazinesini geliştirmeye büyük özen gösterilmelidir.
Belki de en fazla gayret etmeniz bu basamakta gerekli olacak. Çünkü artık İngilizceye iyice açılıyorsunuz.

Upper Intermediate düzeyinin bitiminden sonra:
Konuşmasındaki akıcılık neredeyse rayına oturmuş gibidir. İngilizce filmlerdeki konuşmaları çok daha iyi anlayabilmektedir. Buradaki başarısında sadece bu beşinci seviye çalışmalarının etkisi söz konusu değildir. Bakın şunu aklınızdan çıkarmayın: Dil öyle bir şeydir ki bilgiler eskidikçe sizde etkili olur. Yani sıfırdan başlayarak bugünlere kadarki yaptığınız çalışmalarınızın tümünün meyvesini şimdi almaktasınızdır.

Bu seviyeye gelmek en sağlıklı olarak iki yıl sonunda olur. Kurslara sonbaharda başlamalı, yaz başlangıcında bitirmelisiniz.
Şimdi diyelim ki Intermediate düzeyinde bir kursu bitirdiğiniz bir yaz mevsimindesiniz:
Kurs bitiminden sonra birkaç hafta, en az bir ay İngilizce ile hiç ilgilenmeyin. Daha sonra elinizden gelen aktivitelere koyulun. Yeni kelimeler öğrenin. Günlük yazın. Çeşitli fikirlerinizi yazın. Anadili İngilizce olan yabancılarla bol bol sohbet edin. Bu aktivitelerinize sonbahara kadar devam edin.
Düşünün ki sonbaharda başlayıp sonraki yaz mevsimine kadarki çalışmalarınızda İngilizcede tam yeterlilik kazanma çalışmaları yapacaksınız. Bunun için tavsiye ettiğim ön hazırlık son derece gereklidir. Yani yaz başında intermediate düzeyi çalışmalarınız bitti. Sonbaharda upper-intermediate düzeyine başlayacaksınız. İşte yaz mevsimi boyunca ön hazırlıklarınızı yapmalısınız.

Bir soru:
İki yılda orta seviyeye geliniyorsa bu yolun yarısı değil mi? Geri kalan çalışmalar nasıl oluyor da iki mevsimde bitiyor?

Cevap:
Önceki yazılarımda dediğim gibi dil öğrenme çalışmalarında bilgiler eskidikçe etkisi kuvvetleşir. Önceleri teorik bilgiler bile bulanıkken zaman geçtikçe teorik bilgilerin aktiviteye dönüşmesi kolaylaşır. Zihinde tutulmaya çalışılan bilgiler zamanla eyleme dönüşmeye hazır doğal “hal”ler halini alır. Dolayısıyla, üst seviyelerdeki çalışılıp da başarılamayacak bazı temel konular zaten alt seviyelerde görülmüştü. Etkisi sonradan kendisini gösterecektir. 6 düzeylik eğitimi tek parça gibi düşünmek gerek.
Bu durumda şimdiye kadar şunlar olmuştur:
1- Temel yoktu, temel oluştu. (Birinci Yıl)
2- Oluşmuş temel zayıftı, kuvvetlileşti. Temelin üstüne yeni yapılar ilave edildi. (İkinci Yıl)

Artık yola çok daha hızlı ve çok daha başarılı bir şekilde devam edilebilir. (Üçüncü Yıl)
Kısacası temel oluşturmak, temeli tam oturtmak işin en zor kısmıdır. Bu unutulmamalı.

Tıpkı bina yapmak gibi. Bütün mesele temelin çok güçlü olarak oluşturulmasındadır.

İngilizce filmlerdeki konuşmaları yarıya yakın anlayabilir. Bu ise filmden filme değişir. İlginçtir. Çünkü beyninde henüz İngilizce konuşmaları tanımlayacak oluşumlar tamamıyla gerçekleşmemiştir. Duyduklarını anlayabilmesini filmlerin konusu kadar konuşanların aksanları, hatta ses tonları dahi etkiler.

Çok kişili sohbetlerde her söylenileni anlayamaz ama birebir yani bir kişiyle kendisi karşılıklı olarak yaptığı sohbetlerde her duyduğunu anlamada çok daha başarılıdır.

Intermediate seviyesini bitirdikleri halde yukardaki tariflere göre yetersiz olan kişiler kesinlikle umutsuzluğa kapılmamalı. Eğer konuşma, okuma, yazma, İngilizce film izleme gibi çalışmalarınıza belirli bir süre dinlenme arası verdikten sonra devam ederseniz zamanla her şeyin çok iyi olacağından emin olabilirsiniz. Tabi eğer yetersiz eğitim veren kalitesiz kurslarda paranızı ve vaktinizi boşa harcamadıysanız.

Bu seviyeyi bitirdikten sonra İngilizce kurslarına devam etmeseniz bile zamanla bütün öğrendikleriniz daha da canlanacaktır. Yeter ki İngilizce konuşabileceğiniz anadili İngilizce olan yabancılardan uzak kalmayın. Bunu yapamıyorsanız çok kitap okuyun, film seyredin. Filmlerdeki konuşmaları aynen taklit edin. Özellikle de İngilizce günlük tutmayı titizlikle sürdürün.

Bu anlattıklarımı gerçekçi bulmamış olabilirsiniz. Ama dil öğrenmek aceleye gelmez. İlk yıl ilk iki seviyeyi, ikinci yılın sonuna kadar ise 3. ve 4. seviyeyi bitirmekle bu anlattıklarım gerçekleşebilir. Bu arada izlediğiniz kurs 4 beceri çalışmalarını size hakkıyla yaptırmış olmalıdır.

Elementary seviyesini bitirmiş öğrencinin İngilizce konuşması “çok sık kullanılan cümlelerde”, kendisi hakkında ve üzerinde çalıştığı mesleği ile ilgili bazı anlatımlarda biraz rahattır. Ama genelde hiç iyi değildir. bu sorun ancak zamanla aşılabilir. Kendisine sorulan basit soruları (özellikle üzerinde çalıştığı, mesleğiyle ilgili olan soruları) rahat anlar ve ihtiyacı karşılayacak şekilde cevaplayabilir. İngilizce filmlerdeki konuşmaları neredeyse hiç anlamaz.
Buraya kadarki çalışmalarının meyvesini tam alabilmek için zamana ihtiyacı vardır. Mesela bugün anlayamadığı çoğu şeyi bir sonraki düzeyin ortalarında veya bitiminde anlayabiliyor olacaktır. Dil çalışmalarında bu ilginç durum çok yaşanır.

Elementary düzeyini başarıyla bitirebilen öğrencinin İngilizce bilgisi temeli gerektiği gibi sağlamlaşmıştır. Sonraki seviyelere rahatça devam edebilir.

“Bir ayda (veya üç ayda) İngilizce öğretiyorum” diye reklâm yapanlar konuşma ve duyduğunu anlama becerisi yönünden insanı bu seviyeden ileri götüremezler. Ancak işinde profesyonel olan öğretmenler bu seviyeyi bir sonraki seviyeyle birleştirip kelime hazinesini gerekenden çok daha az tutarak, konuşma becerisinin çok üstünde durarak kişiyi ihtiyacı olan en temel konularda derdini anlatabilecek hale getirebilir. Daha fazlası asla mümkün olamaz. İngilizce gibi bir dile “orta derecede vakıf olmak” için en kötü ihtimalle 5 binden fazla kelime bilmek gerekiyor. Tabi iş sadece kelime bilmekle olmuyor. Dört becerinin de gerektiği gibi işlenmiş olması gerekiyor.

Beginners düzeyini bitirince neler yapılabilir:
Bu biraz da kendinizin özel çalışmalarınıza bağlıdır. Hal - hatır sorma, meslek sorma, kendinizden kısaca bahsedebilme, en basit soruları sorabilme gibi…